Hoe moeten we de metingen interpreteren?

In de zones waar geen gemotoriseerd verkeer wordt toegelaten zal de luchtkwaliteit verbeteren ten opzichte van de situatie met gemotoriseerd verkeer. De concentraties zijn tijdens een autoloze zondag echter niet altijd en voor elke polluent lager dan op een gemiddelde zondag.

De interpretatie van de resultaten van de metingen op de autoloze zondag zelf is niet altijd evident. Als het bijvoorbeeld mooi en warm (na)zomerweer is, dan zal er sowieso meer ozon zijn dan op een "gemiddelde" zondag. Dit is normaal omdat er nu eenmaal meer ozon gevormd wordt als het warm en zonnig is. Een tijdelijke, gevoelige daling van de verkeersemissies zal niet zorgen voor minder ozon. Als er bovendien ook weinig wind is, of import over lange afstand, kunnen de fijnstofconcentraties ook hoger zijn dan op een gemiddelde zondag.

De impact van de autoloze zondag op de luchtvervuiling is dus niet altijd eenvoudig te bepalen. De gemeten concentraties worden immers niet alleen bepaald door lokale uitstoot van het wegverkeer, maar ook door de meteorologische omstandigheden en het transport van luchtvervuiling uit de omliggende steden, regio's en landen.

De situatie op de autoloze zondag (dus de situatie zonder verkeer) zou voor een correct wetenschappelijke vergelijking moeten gebeuren met de situatie op dezelfde dag van het jaar, onder dezelfde weersomstandigheden maar MET verkeer. Deze vergelijking is via metingen op één zondag niet mogelijk. Dit kan wel met computermodellen.
De impact van de autoloze zondagen op de luchtkwaliteit is onderzocht in deze wetenschappelijke studie:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2214140524001993

Impact van autoloze zondag dankzij metingen in de afgelopen 10 jaar

Op basis van de metingen tijdens de autoloze zondagen in de laatste 10 jaar (periode 2016–2025) en de metingen in dezelfde periode van de 2 zondagen voor en 2 zondagen na de autoloze zondag, worden de meteorologische effecten (in zekere mate) uitgemiddeld en kan wel een inschatting gemaakt worden van het effect van de autoloze zondag op de luchtkwaliteit. De figuren hieronder tonen het effect op de stikstofdioxide (NO₂)- en fijnstofconcentraties (PM2.5) op basis van de metingen in alle Brusselse meetstations en voor NO₂ ook op de drukste verkeerslocaties.

We kunnen op basis hiervan het volgende besluiten:

• - Er is een belangrijke positieve impact op de NO₂-concentraties, omdat de concentraties van deze polluent voornamelijk worden beïnvloed door lokale emissiebronnen. Omdat de belangrijkste (lokale) bron van stikstofdioxides in Brussel het wegverkeer is, zullen de emissies hiervan tijdens een autoloze dag gevoelig dalen. Deze daling loopt op tot meer dan 60%. Op de drukste verkeerslocaties is deze daling nog meer uitgesproken. Ook andere typische verkeersgerelateerde stoffen zoals (diesel)roet en koolstofmonoxide (CO) dalen gevoelig. De NO₂-concentraties dalen zeer snel na de start van de autoloze zondag, maar stijgen ook heel snel wanneer de autovrijeperiode eindigt.


• - De impact op de fijnstofconcentraties (PM2.5) is beperkter. Door de hoge fijnstof-achtergrondconcentraties, veroorzaakt door emissies buiten de stad en het buitenland, is het aandeel van de uitstoot door lokale fijnstof-bronnen in de totale fijnstofconcentraties immers klein. Bovendien hebben lokale maatregelen vooral impact op de (diesel)roetfractie van het fijn stof. Het aandeel van deze fractie in de totale fijnstofconcentratie is echter beperkt, zodat de daling van de totale fijnstofconcentraties van PM2.5(en ook PM10) beperkt zal zijn.