"Autoloze zondag" : 20 september 2009

Sinds 1999 wordt jaarlijks op 22 september de Europese Car Free Day of de dag 'Zonder auto mobiel in de stad!' georganiseerd.

De autoloze zondag is het hoogtepunt van de week van de vervoering (van 16 tot 22 september). Tijdens deze week worden verschillende initiatieven genomen ter promotie van het openbaar vervoer. Meer info vindt u op volgende websites :

Op zondag 20 september 2009 wordt de binnenstad van een aantal steden autovrij. Zo wordt het gebied tussen de leien en kaaien in de Antwerpse binnenstad autovrij en in Brussel zal geen verkeer toegelaten worden in alle 19 Brusselse gemeenten. In 30 steden in Wallonië worden sommige straten autoluw.

In de tabel onderaan wordt, ter illustratie van de impact van de autoloze zondag op de concentraties van een aantal luchtvervuilende stoffen, een vergelijking gemaakt tussen de luchtkwaliteit op een "normale" zondag (gemiddelde concentraties gemeten op een zondag in 2009), een weekdag in 2009 en de luchtkwaliteit gemeten tijdens de autoloze zondag van 20 september 2009.
De metingen zijn in real-time beschikbaar. Per meetplaats worden de meetresultaten in tabelvorm weergegeven (klikken op graph ) of in een grafiekje per polluent (klikken op graph).

Gewest Code Gemeente Alle Polluenten NO NO2 CO O3 PM10 PM2.5
Brussel Dichte bebouwing met druk verkeer
41R002 Elsene table graph graph graph      
Open bebouwing met druk verkeer
41WOL1 Sint-Lambrechts-Woluwe table graph graph graph graph graph  
41B005 Brussel (Eastman-Belliard) table graph graph graph      
Residentiële omgeving
41R012 Ukkel table graph graph   graph graph graph
41B011 Sint-Agatha-Berchem table graph graph   graph graph  
Industriële omgeving
41N043 Haren table graph graph graph graph graph graph
41MEU1 Neder-Over-Heembeek table graph graph     graph graph
Centraal stedelijk gebied
41R001 Sint-Jans-Molenbeek table graph graph graph graph graph graph
41B004 Sint-Katelijne table   graph graph graph    
41B006 Brussel (EU parlement) table graph graph graph graph    
 
Vlaanderen 42R801 Borgerhout (Antwerpen) table graph graph graph graph graph graph
44R701 Gent table graph graph graph graph graph  
 
Informatie bij de grafieken :
  • rode lijn : actuele metingen vandaag
  • blauwe lijn : gemiddelde concentraties op een zondag in 2009
  • orange lijn : gemiddelde concentraties op een weekdag in 2009

INFO :

In de zones waar geen verkeer wordt toegelaten zal de luchtkwaliteit verbeteren.
De interpretatie van de resulaten van de metingen op de autoloze zondag zelf en die op een "gemiddelde" zondag is niet altijd evident. Als het bijvoorbeeld op de autoloze zondag (toevallig) mooi en warm (na)zomerweer is, dan zal er sowieso meer ozon zijn dan op een "gemiddelde" zondag. Dit is niet abnormaal omdat er nu éénmaal meer ozon is als het warm en zonnig is. Een tijdelijke (1 dag) gevoelige daling van de verkeersemissies zal niet zorgen voor minder ozon. Als er dan bovendien ook weinig wind is zullen ook de fijnstofconcentraties vermoedelijk hoger zijn. De conclusie dat de autoloze zondag dan zorgt voor meer ipv minder vervuiling is echter niet juist. De situatie op de autoloze zondag (dus de situatie zonder verkeer) zou voor een correct wetenschappelijke vergelijking immers moeten gebeuren met de situatie op dezelfde dag van het jaar, onder dezelfde meteo-omstandigheden maar MET verkeer. Deze vergelijking is via metingen niet mogelijk. Dit zou eventueel wel kunnen met computermodellen.
Indien de concentraties hoger zouden zijn dan op een "gemiddelde" zondag dan geeft dit wel aan dat, naast de emissies van het verkeer, ook de meteorologische omstandigheden een belangrijke factor zijn in de luchtvervuilingsproblematiek.

Uit de metingen van de luchtvervuiling tijdens de autoloze zondag van de voorbije jaren kunnen we het volgende concluderen:

- er is een belangrijke positieve impact op de concentraties van NO, NO2 en CO omdat de concentraties van deze polluenten voornamelijk worden beïnvloed door lokale emissiebronnen. Omdat de de belangrijkste (lokale) bron van luchtvervuiling in Brussel het wegverkeer is, zullen de emissies (uitstoot) van luchtvervuilende stoffen tijdens een autoloze dag gevoelig dalen;

- er is een belangrijke impact op de (diesel)roetconcentraties; Dieselroet is de voor de gezondheid zeer belangrijke component van fijn stof. Een mooi voorbeeld hiervan vindt u in de volgende grafiek : klik hier. Op de grafiek wordt het verloop getoond van de "Black Carbon (BC)" concentraties in Brussel tijdens de autoloze zondag in 2009. BC is één specifieke component van fijn stof en is een maat voor de hoeveelheid dieselroet in de lucht. In tegenstelling tot de PM10 concentraties (= PM10 bestaat uit verschillende stoffen en is een maat voor de totale "massa" fijn stof kleiner dan 10 µm) dalen de BC concentraties van zodra het autoverkeer in Brussel wordt verboden. De concentraties stijgen ook terug wanneer het verkeer terug wordt toegelaten;

- er is een beperkte impact op totale fijn stof concentraties (PM2.5 en PM10). Door de hoge fijnstofachtergrondconcentraties (veroorzaakt door emissies buiten de stad en het buitenland) is het aandeel van de lokale fijn stof emissiebronnen in de totale fijn stof concentraties immers klein. Bovendien hebben lokale maatregelen vooral impact op (diesel)roetfractie van het fijn stof. Het aandeel van deze fractie in de totale fijn stof concentratie is echter beperkt, zodat de daling van de totale fijnstofconcentraties van PM10 of PM2.5 beperkt zal zijn.

De impact van de autoloze zondag op de luchtvervuiling is dus niet altijd eenvoudig te bepalen. De gemeten concentraties worden immers niet alleen bepaald door lokale uitstoot van het wegverkeer, maar ook door de meteorologische omstandigheden en het transport van luchtvervuiling uit de omliggende steden, regio's en landen.
De zonneschijn en de temperatuur bijvoorbeeld zullen de ozonconcentraties beïnvloeden, de verdunningsomstandigheden in de atmosfeer spelen een belangrijke rol in de concentraties van NO2 (stikstofdioxide) en fijn stof (PM2.5 en PM10). Het is dus belangrijk rekening te houden met deze factoren bij de interpretatie van de metingen.

opmerking : de meetstations in Brussel bevinden zich allemaal in de autovrije zone. Het meetstation in Antwerpen is gelegen buiten die zone.

Om het effect van de autoloze zondag van in het jaar 2002 op de luchtkwaliteit te bekijken, klikt u hier

meer info over de luchtkwaliteit vindt u op de websites van IRCEL, VMM en het BIM